Comfortabel ventileren?

Auteur: Sjoerd Bakx, Technisch Commercieel Adviseur Installatieconcepten bij Brink Climate Systems

Een goed ontwerp en voorlichting is noodzakelijk!

Eind vorig jaar heeft het LenteAkkoord een nieuwe publicatie uitgebracht: “Mechanische ventilatie in woningen”. Hierin worden aanbevelingen gedaan voor ventilatiesystemen waarbij gebruik wordt gemaakt van ‘natuurlijke’ luchttoevoer via ventilatieroosters en mechanische luchtafvoer via een centrale ventilatiebox. Dit ventilatiesysteem (ook wel ‘systeem C’ genoemd) wordt in Nederland veel toegepast. Eind 2014 heeft het LenteAkkoord een soortgelijke publicatie uitgebracht voor balansventilatie (‘systeem D’). De boodschap van beide publicaties is hetzelfde: hoe eenvoudig het systeem ook lijkt; het werkt lang niet altijd goed. Fouten bij ontwerp, installatie en gebruik veroorzaken in veel woningen een ongezond binnenklimaat. De belangrijkste conclusies wil ik via deze post met jullie delen.

Waarom ventilatieroosters toepassen?

Bij een C-systeem komt verse lucht rechtstreeks van buiten. De eindgebruikers stellen dat op prijs. Veel bedrijven kennen het systeem goed en zijn eraan gewend. Sommigen gaan er zelfs van uit dat mechanische ventilatie goedkoper is dan balansventilatie. Ook wordt vaak gedacht dat het C-systeem makkelijker is in aanleg en onderhoud dan een D-systeem. Ook schatten zij de kans op problemen kleiner. Het LenteAkkoord geeft in haar publicatie een aantal aanbevelingen om systeem C succesvol te laten functioneren.

Advies LenteAkkoord:
“maak een ‘robuust’ systeem”

Bij een succesvol ventilatiesysteem is een goed ontwerp noodzakelijk. Dit geldt zowel voor ventileren met roosters als voor balansventilatie. Bij natuurlijke ventilatie is een ‘robuust systeem’ nodig, aldus het LenteAkkoord:

  • “Gebruik zelfregelende ventilatieroosters”
  • “Denk goed na over het aantal en de plaatsing van de roosters”
  • “Kies een systeem met vraagsturing, liefst op basis van CO2-meting per afzuigpunt” · “Kies voor meerdere afzuigpunten. Niet alleen in keuken, toilet en badkamer, maar ook in de verschillende kamers. Vooral in de slaapkamers
  • “Als het echt niet anders kan, gebruik dan een ventilatierooster waarbij de lucht elektrisch wordt voorverwarmd. Dat kost meer energie, maar neemt het gevoel van tocht weg”

Met bovenstaande aanbevelingen van het LenteAkkoord zou men zich af kunnen vragen of een ‘robuust’ ventilatiesysteem C in aanleg én gebruik daadwerkelijk goedkoper is dan balansventilatie.

“Mag ik mijn raam nog openzetten?”

Vaak wordt gedacht dat bij balansventilatie de ramen niet meer opengezet mogen worden. Laat ik het voor de duidelijkheid nogmaals benoemen: u mag zeker nog een raam open zetten! Balansventilatie wordt gerealiseerd door mechanische luchttoevoer en mechanische luchtafvoer en zal – ook bij een geopend raam – altijd blijven functioneren. Houd er in de winter echter wel rekening mee dat je koude lucht direct naar binnen haalt. Dit kost energie.

Dezelfde opmerking wordt door het LenteAkkoord aangehaald bij toepassing van ventilatieroosters. Indien een raam wordt opengezet komt de verse lucht alleen door het open raam binnen en verdwijnt direct weer via het afzuigpunt. “Kamers waar geen raam openstaat, krijgen daardoor geen verse lucht”. Sterker nog, ventilatieroosters worden zelfs afgeraden op plaatsen met veel buitengeluid, op plaatsen met veel luchtverontreiniging, bij hoogbouw en in energiezuinige woningen ‘bedoeld voor ouderen’.

Het is niet makkelijker of goedkoper!

Rekening houdend met de aanbevelingen van het LenteAkkoord kan ik wel stellen dat er meer overeenkomsten dan verschillen zijn tussen het ontwerpen en installeren van ventilatiesysteem C en balansventilatie:

  1. Een goed ontwerp is vereist;
  2. Aandachtspunten voor installatiegeluid;
  3. Bewonersvoorlichting is nodig;
  4. Schoonmaak is noodzakelijk!

In gesprek met verschillende partijen hoor ik vaak: “bij balansventilatie moeten filters schoongemaakt worden, en dit doen bewoners nooit”. Wist u dat ventilatieroosters en de centrale afvoerbox ook schoongemaakt moeten worden? Als dit niet gebeurt resulteert dit net zo goed in een slecht binnenklimaat: “een sterk vervuilde ventilatie-unit zorgt voor minder vermogen, meer geluid en extra energiegebruik”. Een goede bewonersvoorlichting is daarom noodzakelijk!